ΓΙΑΝΝΗΣ Α. ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ - ΤΕΛΛΟΓΛΕΙΟ  ΙΔΡΥΜΑ

Ο Γιάννης Παπαϊωάννου γεννήθηκε το 1910 στην Καβάλα. Η πρώτη του επαφή με τη μουσική ξεκίνησε σε ηλικία 6 ετών, όταν άρχισε να μελετά μόνος του πιάνο. Ακολούθησαν σπουδές στο Ελληνικό Ωδείο, με καθηγητή τον Αιμίλιο Ριάδη, ενώ αργότερα εργάστηκε κοντά στον Arthur Honegger. Το 1949 κέρδισε μια υποτροφία της UNESCO, η οποία του έδωσε την ευκαιρία να επισκεφθεί τα μεγαλύτερα μουσικά κέντρα της Ευρώπης και να παρακολουθήσει τις μουσικές τάσεις της εποχής. Η ενημέρωσή του για ό,τι νεότερο στη μουσική και τα στιλ της συνεχίστηκε σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του.

Η σύνθεση ήρθε στη ζωή του πολύ νωρίς, όταν ήταν μόλις 13 ετών. Η συστηματική ενασχόλησή του με τη σύνθεση ξεκίνησε το 1932. Μάλιστα, το 1936 συνέθεσε τη Φαντασία για βιολί και πιάνο, έργο που αφιέρωσε στο δάσκαλό του Αιμίλιο Ριάδη. Ακολούθησαν πολλές συνθέσεις, όπως τα 14 παιδικά πορτρέτα (1960), Πήγασος (1984), Κουρσάρικοι Χοροί (1950), Γέρμα (1961), Τρία τραγούδια σε ποίηση Κ.Π. Καβάφη (1974), Δύο τραγούδια σε ποίηση Λόρδου Βύρωνα (1989), Αίνιγμα (1969), Oraculum (1965), Βαλς των Λευκών Ρόδων (1950), Οδαλίσκη (1937), Χειμωνιάτικη Φαντασία (1951), 24 πρελούδια για πιάνο και πολλά άλλα.

Από το 1954 έως το 1976 εργάστηκε ως καθηγητής ανώτερων θεωρητικών και σύνθεσης στο Ελληνικό Ωδείο, ενώ παράλληλα παρέδιδε και ιδιαίτερα μαθήματα, δραστηριότητα που διατήρησε ως το τέλος της ζωής του. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο διδακτικό του έργο, όχι μόνο χάρη στην ιδιαίτερη μεθοδολογία του αλλά κυρίως γιατί υπήρξε ο πρώτος που δίδαξε τις νεότερες τεχνικές σύνθεσης παράλληλαμετις παραδοσιακές.

"Γιάννης Α. Παπαϊωάννου. Ο συνθέτης, ο δάσκαλος - Αναζήτηση και Πρωτοπορία" είναι ο τίτλος της έκθεσης-αφιέρωμα σε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες του 20ού αιώνα, η οποία παρουσιάζεται -μετά το Μουσείο Μπενάκη- και στο Τελλόγλειο Ίδρυμα. Το έργο του Γιάννη Παπαϊωάννου και η διδασκαλία του άσκησαν σημαντική επιρροή στη νεότερη ελληνική μουσική, ενώ η παρακαταθήκη που άφησε είναι εξαιρετικά σημαντική. Από τις 7 Οκτωβρίου έως τις 20 Νοεμβρίου 2005.

Η έκθεση, που διοργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη και το Σύλλογο Φίλων Μουσικής Θεσσαλονίκης, αναπτύσσεται σε τέσσερις ενότητες: Η πρώτη ενότητα εικονογραφεί τη ζωή και τη δραστηριότητα του Παπαϊωάννου από τα παιδικά του χρόνια στη γενέθλια πόλη του, την Καβάλα, έως τη γνωριμία του με τα μουσικά κέντρα της Ευρώπης, το 1949-50.

Στη δεύτερη ενότητα διερευνάται η γνωριμία, η μελέτη και τελικά η αφομοίωση νεωτεριστικών μουσικών τάσεων στο συνθετικό του έργο, ως το 1965, έτος ίδρυσης του Ελληνικού Συνδέσμου Σύγχρονης Μουσικής, που έμελλε να αποτελέσει το βασικό διακινητή και υποκινητή των πρωτοποριακών συνθετικών αναζητήσεων στην Ελλάδα.

Η τρίτη ενότητα παρακολουθεί τη δραστηριότητα του Παπαϊωάννου από το 1965 ως το θάνατό του, το 1989, ενώ η τέταρτη είναι αφιερωμένη στη διδακτική του προσφορά στους νεότερους μουσικούς.

Το υλικό της έκθεσης είναι ποικίλο και περιλαμβάνει φωτογραφίες, επιστολές του σε Έλληνες και ξένους ομότεχνους τους καθώς και σε ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Περιλαμβάνονται επίσης αποκόμματα Τύπου, εξαιρετικά αποκαλυπτικά σε ό,τι αφορά τη θερμή αλλά και επιφυλακτική υποδοχή που συνάντησε το έργο του, αποσπάσματα από χειρόγραφες παρτιτούρες του, καθώς και ηχητικά ντοκουμέντα από διάφορες εκτελέσεις των έργων του, τα οποία έχει τη δυνατότητα να ακούσει ο επισκέπτης σε ειδικά διαμορφωμένους "σταθμούς" μέσα στους χώρους της έκθεσης.

Ο κορμός του εκθεσιακού υλικού προέρχεται από το αρχείο του Γιάννη Παπαϊωάννου, το οποίο δώρισε το 1990 στο Μουσείο Μπενάκη η σύζυγός του. Ωστόσο, εκθέματα, σημαντικά για την πληρέστερη σκιαγράφηση του ανθρώπου αλλά και του δημιουργού, δάνεισαν το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιόνιου Πανεπιστημίου, το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Ινστιτούτο Γκαίτε Αθηνών, το Αρχείο Γιάννη Μάντακα, οι συνθέτες Περικλής Κούκος και Δημήτρης Μηνακάκης, καθώς και ο βιολιστής Σπύρος Τόμπρας και η πιανίστρια Χαρά Τόμπρα.